Συμπατριώτες μου, ζούμε σε ένα ευλογημένο τόπο. Η φύση έχει προνοήσει και για το θέμα της επάρκειας του νερού, τόσο για τις ανάγκες της ύδρευσης σε επίπεδο νησιού (Χώρα και Χωριά), όσο και για την ανάπτυξη του πρωτογενή τομέα (Γεωργία-κτηνοτροφία). Τα νερά της Λειβάδας που ρέουν επιφανειακά μέσα στους χειμάρρους που κατεβαίνουν από την κορυφή του όρους Τσικνιάς (καθαρά νερά) και του κυρίως ποταμού που πηγάζει από το οροπέδιο της Λειβαδερής, σε τεράστιες ποσότητες (εκατοντάδες χιλιάδες κυβικά μέτρα νερού το χρόνο) ρέουν τους περισσότερους μήνες του χρόνου, απολύτως ανεκμετάλλευτα, στη θάλασσα. Τα νερά του ποταμού μολύνονται από τα υγρά απόβλητα των γύρω χωριών.
Το ‘Εγκοιλο της Γύρλας Τήνου (υπόγειες φυσικές δεξαμενές), στεγανό ως προς τη θάλασσα, έχει δυνατότητα να φιλοξενήσει (να αποθηκεύει) περισσότερα από 600.000 κ.μ. νερού (μεταφορά νερού από τη Λειβάδα) κατά τους χειμερινούς μήνες, για να καλύπτονται οι ανάγκες σε νερό, για όλες τις χρήσεις, τους ξηρούς καλοκαιρινούς μήνες του χρόνου. Το σύστημα «Λειβάδα – Έγκοιλο της Γύρλας» συνδεδεμένο με αγωγούς μεταφοράς νερού, θα λύσει οριστικά το πρόβλημα επάρκειας νερού για ύδρευση και άρδευση σε επίπεδο νησιού (μια για πάντα).
Για την αξιοποίηση του συστήματος «Λειβάδα – Έγκοιλο», αναφέρομαι συχνά, τις τελευταίες δεκαετίες, προς τους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης Α’ και Β’ βαθμού του Νομού και όχι μόνο, προφορικά αλλά και εγγράφως, όμως τα βήματα όλων των φορέων εξουσίας είναι μικρά και δειλά. Η εύκολη λύση των υδρογεωτρήσεων για την ύδρευση των οικισμών και της πόλης της Τήνου, δεν επέτρεψαν να ακουστούν οι φωνές όσων στηρίζουμε ανεπιφύλακτα τη λύση «Λειβάδα – Εγκοιλο της Γύρλας». Όμως, η μη αξιοποίηση του υδάτινου πλούτου του νησιού που καταλήγει κάθε χρόνο στη θάλασσα, έγινε αφορμή, ολόκληρες περιοχές να ερημώσουν, να εγκαταλειφθούν οι κήποι και τα χωράφια από τους αγρότες και να αποδεκατισθεί το ζωικό κεφάλαιο της Τήνου. Η ευθύνη όσων είχαν και έχουν την εξουσία είναι πολύ μεγάλη.
Δεν είναι τυχαίο που τα δένδρα πλέον πεθαίνουν όρθια (ξεραίνονται). Αυτό συμβαίνει γιατί το ριζικό τους σύστημα, πολύ συχνά βρίσκεται σε έδαφος που στερείται υγρασίας. Τα υπόγεια νερά σε όλη την έκταση του νησιού υποχωρούν σε μεγάλα βάθη λόγω της υπερεκμετάλλευσης των υδροφόρων οριζόντων, από τις υδρογεωτρήσεις, ενώ (επιμένω) εκατοντάδες χιλιάδες νερού πάει χαμένο στη θάλασσα.
Επιβάλλεται ως πρώτη προτεραιότητα εδώ και τώρα (πρώτη φάση) η αξιοποίηση των καθαρών νερών των χειμάρρων της Λειβάδας και η μεταφορά τους μέσω των υφιστάμενων αγωγών στην ύδρευση, για να σταματήσουν τα υδροφόρα οχήματα και των δυο Δήμων να μεταφέρουν νερό αμφιβόλου ποιότητας στους οικισμούς και τα σπίτια.
Με την εγκατάσταση Βιολογικού καθαρισμού, μπορεί να αξιοποιηθεί (δεύτερη φάση) το νερό του ποταμού. Ο Βιολογικός Καθαρισμός των χωριών των Πάνω Μερών (που έχει καθυστερήσει ήδη) πέρα από την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος στην είσοδο του χωριού Φαλατάδος, είναι σε θέση να σταματήσει και τη μόλυνση των νερών του ποταμού σε όλο το μήκος της διαδρομής του από τα Λύματα των χωριών.
Τα νερά της Λειβάδας αποτελούν μονόδρομο για την επίλυση του υδρευτικού και αρδευτικού προβλήματος της Τήνου. Όσο το πρόγραμμα αξιοποίησης καθυστερεί, τόσο θα μαραζώνει το νησί μας και θα αιμορραγεί οικονομικά η πατρίδα μας, αφού σήμερα για την κάλυψη στοιχειωδών αναγκών της Τήνου σε νερό δαπανώνται περισσότερα από 800.000ευρώ, για μεταφορά νερού στο νησί από την Αττική με υδροφόρα πλοία κάθε καλοκαίρι.
Οι φωτογραφίες που ακολουθούν παρουσιάζουν τα νερά των χειμάρρων και του ποταμού και στέλνουν παντού αισιόδοξα μηνύματα…
Η εργασία αυτή γράφτηκε για τις ανάγκες της ”εβδομάδα πράσινο 2009” ως απάντηση στο ερώτημα που εισπράττω καθημερινά, πως θα ποτιστούν τα δένδρα που φυτεύει ο Σύλλογος ”ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ”.
Ιωάννης Ψάλτης - Συν/χος εκπαιδευτικός, Γεωλόγος
![]() |
| Τα νερά της Λειβάδας |


