Πρόγραμμα REMEE στην Τήνο : Έρευνα διαχείρισης του υπόγειου νερού στο νησί της Τήνου – Γεώτρηση & Πηγάδι

Ιστολόγιο του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος και Αναδασώσεως νήσου Τήνου

Πρόγραμμα REMEE στην Τήνο : Έρευνα διαχείρισης του υπόγειου νερού στο νησί της Τήνου – Γεώτρηση & Πηγάδι

Ιουλίου 19, 2010

Ερευνητική ομάδα

Ιωάννης Ψάλτης – Γεωλόγος , Πρόεδρος του Δ.Σ. του Συλλόγου ”ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ”
Ματθαίος Ψάλτης – Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός Διαχείρισης Ενεργειακών Πόρων, Συντονιστής των δράσεων του προγράμματος REMEE της Τήνο
Βαλεντίνα Γαβριελάτου – Καθηγήτρια Γαλλικών, Αρχηγός Ομάδας Οδηγών Τ. Τ. Τήνου του ΣΕΟ
Δήμητρα Κοτσέκου – Υπάλληλος ΑΤΕ, Πρόεδρος Τ.Τ. Τήνου του ΣΕΟ
Μελίνα Δελατόλα – Αρχηγός Σμήνους πουλιών του Τ.Τ. Τήνου του ΣΕΟ

Οδηγοί και πουλιά

Αλέξανδρος Βελαλόπουλος
Αναστασία Δεσύπρη
Ζήνα Δεσύπρη
Κων/να Δεσύπρη
Κλαίρη Σιώτη
Δανάη Βελαλοπούλου
Ειρήνη Βουδούρη
Ελισάβετ Λιανού
Βασιλική Δερμεντζοπούλου
Σοφία Δερμεντζοπούλου
Γιάννης Βασιλάς
Ευγένιος Βασιλάς
Ιωάννα Ορφανού
Ολυμπία Ορφανού
Νέλη Σκλαβούνου
Χρήστος Αλβανός
Άλτα Γκινάι
Στράτος Ισαακίδης
Κίμων Γκινάι
Σπύρος Μελισσουργός
Έλενα Σουράνη
Μαρία Αλβέτρη
Φάρα Γκινάι
Μαρία Σκλαβούνου
Δημήτρης Μελισσουργός
Στέφανος Αλβέτρης
Ελένη Αλβέρτη

ΓΕΩΤΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΗΝΟ

Γενικά : Το νερό

Απ’ όλους τους φυσικούς πόρους, οι υδάτινοι πόροι είναι αναμφισβήτητα οι πιο πολύτιμοι και αποτελούν την αναγκαία προϋπόθεση για την ανάπτυξη ενός τόπου αλλά και για την επιβίωση του ανθρώπου.

Η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού της γης, η μαζική κατανάλωση του νερού και η μόλυνσης του επιφανειακών νερών από τις αλόγιστες δράσεις των βιομηχανιών, έγιναν αφορμή πολύ γρήγορα τα επιφανειακά νερά να γίνουν ακατάλληλα ή να μην επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών των κατοίκων σε καθαρό και πόσιμο νερό.

Για τη χώρα μας και ειδικότερα στις Κυκλάδες, μεταξύ των άλλων παραμέτρων πρέπει να συνυπολογίσουμε και το γεγονός ότι δεν βρέχει κατά την καλοκαιρινή περίοδο και επομένως τα επιφανειακά νερά δεν μπορούν να καλύψουν παρά ένα μικρό ποσοστό των αναγκών μας σε νερό, που κορυφώνονται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες λόγο τουρισμού, γι’ αυτό οι συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες σε νερό για γεωργικούς, βιομηχανικούς, υδρευτικούς και λοιπούς σκοπούς, επέβαλαν την ανάγκη αναζήτησης και αξιοποίησης των υπόγειων υδροφόρων στρωμάτων με ανορύξεις υδρογεωτρήσεων .

Το Ελληνικό κράτος, από την σύσταση του, με την ειδική υπηρεσία του (ΙΓΜΕ) διάνοιξε και διανοίγει υδρογεωτρήσεις για την κάλυψη των αναγκών ενώ παράλληλα χρηματοδότησε αγρότες αλλά και επιχειρηματίες για να ανοίξουν γεωτρήσεις. Σήμερα, ιδιωτικά γεωτρύπανα ανοίγουν υδρογεωτρήσεις, συχνά ανεξέλεγκτα, για «ψύλλου πήδημα» (όπως λέγεται) υπεραντλώντας και εξαντλώντας, τα υπόγεια νερά με άμεση συνέπεια την υφαλμύρωση, τη ρύπανση και την υποβάθμισή ή καταστροφή του υπάρχοντος υδροφόρου ορίζοντα.

Ο πολυτιμότερος φυσικός πόρος, περισσότερο από κάθε άλλη φορά στην ιστορία, λόγω της εντατικής χρησιμοποίησης του στα κτίρια, στην τουριστική βιομηχανία, στη γεωργία, στη σύγχρονή βιομηχανία και στην παραγωγή ενέργειας βρίσκεται σε κατάσταση ανεπάρκειας και χρειάζεται καλύτερη διαχείριση και λογική χρήση εάν δεν επιθυμούμε να ζήσουμε δραματικές καταστάσεις στο μέλλον.

Τι εννοούμε όμως με τον όρο Γεώτρηση;

Από την έρευνα που πραγματοποίησαν τα παιδιά, προέκυψε ότι γεώτρηση ονομάζεται κάθε κυκλική οπή στο έδαφος με μικρή διάμετρο που ανοίγεται με χειροκίνητο ή μηχανοκίνητο μηχάνημα που λέγεται γεωτρύπανο. Το βάθος της ποικίλει από ολίγα μέτρα μέχρι χιλιάδες μέτρα. Η υδρογεώτρηση φέρει επένδυση από σιδερένιους ή πλαστικούς σωλήνες και κατάλληλα φίλτρα για την είσοδο του νερού μέσα στους σωλήνες. Το νερό των γεωτρήσεων αντλείται με υποβρύχια μοτέρ ή πομώνες.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια γεώτρηση και ένα ” φρέαρ” (γνωστό και ως “πηγάδι”);

Ο όρος ”φρέαρ” (πηγάδι) αναφέρεται σε οπή συνήθως κυκλική μεγάλης διαμέτρου, η οποία συναντάει την υπόγεια στάθμη του νερού, μέχρι το στεγανό ”αδιαπέραστο” πέτρωμα. Τις πιο πολλές φορές το ”φρέαρ” προστατεύεται από τις καταπτώσεις των τοιχωμάτων του με επένδυση από ξερολιθιά γύρω-γύρω ή από μπετουδένιο καλούπι. Εκμεταλλεύεται συνήθως επιφανειακούς υδροφόρους ορίζοντες με μικρή παροχή.

ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ REMEE

Η ερευνητική μας ομάδα αρχικά επισκέφτηκε το φρέαρ (πηγάδι) του κ. Μιχάλη Αλβέρτη και τη γεώτρηση που είχε διανοίξει πρόσφατα και που βρισκόνταν σε μικρή απόσταση από το πηγάδι. Κοιτώντας από το στόμιο του πηγαδιού το νερό φαίνεται σε μικρό βάθος να γυαλίζει παιγνιδιάρικα με το φως του ήλιου. Στη γεώτρηση του ο κ. Μιχάλης έχει φτιάξει ένα φρεάτιο στη μέση του οποίου είναι τοποθετημένος ο πλαστικός σωλήνας της επένδυσης της γεώτρησης. “Νοικοκυρεμένα πράγματα” μας είπε ο ίδιος ενώ συνέχισε λέγοντας ότι η γεώτρηση χαρακτηρίζεται επιτυχής με καλή παροχή.

Φωτ.1310-1311 : Επίσκεψη στο πηγάδι του κ. Μ Αλβέρτη

Από REMEE – Τήνος : Έρευνα διαχείρισης του υπόγειου νερού στο νησί της Τήνου.

φωτ.1312-1314 : Επίδειξη από τον κ. Μ. Αλβέρτη πρόσφατης γεώτρησης προς ενίσχυση του πηγαδιού του

Από REMEE – Τήνος : Έρευνα διαχείρισης του υπόγειου νερού στο νησί της Τήνου.

Ακολούθως, στη διαδρομή προς την Αγία Βαρβάρα, η ομάδα συνάντησε μια νέα γεώτρηση στο αγρόκτημα της κας Ειρήνης Ψάρρου. Στη στέψη της γεώτρησης είχε τοποθετηθεί μεταλλικό κάλυμμα με λουκέτο για την προστασία της. Ο Γεωλόγος, κ. Ιωάννης Ψάλτης, ανέλυσε το είδος των υλικών της εκσκαφής της γεώτρησης. Έκανε εντύπωση στα παιδιά το γαλάζιο χρώμα του υλικού και οι λευκοί κόκκοι άμμου που βγήκε μέσα από τη τρύπα της γεώτρησης. Ο κ. Ψάλτης ανέφερε ότι το γεωτρύπανο στη διαδρομή του μέσα στη γη συνάντησε μάρμαρα και γλαυκοφανείς σχιστολίθους . Η γεώτρηση έφτασε σε βάθος 60μ και ήταν επιτυχής με παροχή 10κμ /ώρα.

Φωτ.1315-1318 : Επίσκεψη στο αγρόκτημα της κας Ειρήνης Ψάρρου όπου έγινε πρόσφατα επιτυχής γεώτρηση με ικανή ποσότητα νερού και φώτο από τη γύρω περιοχή

Από REMEE – Τήνος : Έρευνα διαχείρισης του υπόγειου νερού στο νησί της Τήνου.

Συνεχίζοντας την έρευνα για τις γεωτρήσεις φτάσαμε στο Κεχροβούνι για να διαπιστώσουμε τις αρνητικές συνέπειες της διάνοιξης μιας γεώτρησης βάθους :

Ιστορικό: Έξω από το Χωριό Αρνάδος σε υψόμετρο περίπου 400μ. Σε μικρή απόσταση από το σχολείο του Αρνάδου στα πρανή του δρόμου κατασκευάστηκε μια γεώτρηση μεγάλου βάθους που δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ για την ύδρευση του χωριού για τους παρακάτω λόγους. Το γεωτρύπανο συνάντησε γεωλογικούς σχηματισμούς υπό κλίση. Κάποιοι από αυτούς ήταν υδροπερατοί και κάποιοι άλλοι αδιαπέραστοι. Νερό βρέθηκε κατά τη διάτρηση του εδάφους σε βάθος 100μ περίπου αλλά η παροχή ανά ώρα θεωρήθηκε ανεπαρκής για την ύδρευση του χωριού, γιαυτό δόθηκε εντολή στο γεωτρυπανιστή να προχωρήσει σε μεγαλύτερο βάθος τη διάτρηση, χωρίς ωστόσο να πραγματοποιηθεί σχετική μελέτη για το είδος και τη κατάσταση των υποκειμένων γεωλογικών στρωμάτων, με αποτέλεσμα το γεωτρύπανο να συναντήσει ένα ρήγμα και το νερό να πέφτει από τα 100μ βάθος στα 250μ βάθος της γεώτρηση υπό μορφή καταρράκτη να χάνεται αφήνοντας πίσω του ένα χαρακτηριστικό ήχο (υπόκωφος θόρυβος).

Οι οδηγοί και τα πουλιά μετά από τις υποδείξεις του Γεωλόγου, αξιοποιώντας το στηθοσκόπιο διαπίστωσαν άφωνοι το γεγονός και έβγαλαν τα συμπεράσματά τους κατά τη συζήτηση που ακολούθησε στη φιλόξενη αίθουσα του φροντιστηρίου Γαλλικών της κας Βαλεντίνας Γαβριελάτου..

Φωτ.1368-1390 : Συστηματική έρευνα με στηθοσκόπιο, του θορύβου που ακούγεται σε μια αποτυχημένη γεώτρηση βάθους 250μ

Από REMEE – Τήνος : Έρευνα διαχείρισης του υπόγειου νερού στο νησί της Τήνου.

Περισσότερες στιγμές από την ημέρα αυτή, τα δρώμενα και τις δράσεις των συμμετεχόντων στο λεύκωμα του συλλόγου που ακολουθεί και περιλαμβάνει τις σχετικές φωτογραφίες :